Anayasa Mahkemesinden Rekabet Kurulunun Yerinde İnceleme Yetkisine Dair Kritik Karar

Anayasa Mahkemesinin (“AYM”) 17 Şubat 2026 tarihli ve 33171 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan kararı, Türk rekabet hukuku uygulamasında son yılların en büyük tartışma konularından biri olan kurulun yerinde inceleme yetkisine dair tartışmaları yeniden gündemin merkezine taşıdı. 

AYM, 06.11.2025 tarihli ve E.2023/174, K.2025/224 sayılı kararıyla Danıştay 13. Dairesinin ve Ankara 11. İdare Mahkemesinin somut norm denetimi yoluyla getirdiği itirazları reddetmiş, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“Kanun”) 15. maddesinde yer alan ve Rekabet Kuruluna (“Kurul”) oldukça geniş bir hareket alanı tanıyan yerinde incelemelere ilişkin düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmetmiştir. Hatırlanacağı üzere Ford Otosan kararında Anayasa Mahkemesi, teşebbüslerin yönetim merkezlerini ve çalışma odalarını ‘konut’ kavramı kapsamında değerlendirmiş; buralarda hâkim kararı olmaksızın yapılan incelemelerin konut dokunulmazlığını ihlal ettiğine karar vermişti. Bu kararın ardından, Rekabet Kurumu personeli hâkim kararı olmaksızın yerinde incelemeler gerçekleştirmeye devam etmiş; somut norm denetimi kapsamında AYM tarafından yapılan incelemenin karşısında bu yerinde incelemelerin ve bu yerinde incelemeler kapsamında elde edilen deliller üzerinden yürütülen soruşturmaların hukuki akıbetinin ne olacağı tartışma konusu olmuştu.

AYM'nin son kararı incelendiğinde, ilk olarak, 15. maddenin "Yerinde incelemenin engellenmesi veya engellenme olasılığının bulunması durumunda sulh ceza hâkimi kararı ile yerinde inceleme yapılır." hükmünü haiz üçüncü fıkrasının iptali için yapılan başvurunun, itiraz başvurusunda bulunan mahkemelerin bakmakta oldukları davalarda uygulanma imkânı olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik nedeniyle reddedildiği görülmektedir. Bu kapsamda, AYM, bakılmakta olan davaların Kanunun 16. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca yerinde incelemeleri engelleyen teşebbüslere verilen idari para cezalarının iptaline ilişkin olduğunu ve yerinde incelemenin engellenme olasılığı nedeniyle alınmış bir sulh ceza hâkimliği kararı olmadığını belirterek yetkisizlik kararı vermiştir. Kanaatimizce, bu yaklaşımın tartışmaya açık olduğu değerlendirilmektedir. Zira, karşı oy gerekçelerinde de belirtildiği üzere, sulh ceza hâkiminden karar alınmasını öngören cümlenin inceleme dışı bırakılmasının "davada uygulanacak kuralın" olması gerekenden dar yorumlanması anlamına gelebileceği düşünülmektedir.

İkinci olarak AYM, 4054 sayılı Kanunun 15. maddesinin "Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunabilir." hükmünü haiz birinci fıkrasında yer alan "gerekli gördüğü hallerde" ibaresinin Anayasa'nın 2. ve 167. maddelerine aykırı olmadığına karar vermiştir. AYM'nin bu konuya ilişkin değerlendirmeleri incelendiğinde ise, Anayasa'nın "temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması" başlıklı 13. maddesi ve "konut dokunulmazlığı" başlıklı 21. maddesi yönünden herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, Ford Otosan kararına herhangi bir atıf yapılmadığı ve Ford Otosan kararı ile ortaya konan yaklaşımdan sapma gerekçesinin belirtilmediği görülmektedir. Bu bağlamda, karşı oy yazılarında 4054 sayılı Kanunun hem birinci fıkrasının, hem de üçüncü fıkrasının Anayasa'nın 13. ve 21. maddelerine aykırı olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda, yeni karar, AYM'nin daha önce verdiği Ford Otosan kararının zıddı yönde yaklaşım ortaya koyması, Anayasa'nın 13. ve 21. maddelerine aykırılık yönünden bir değerlendirme yapılmaması ve Ford Otosan kararında ilgili düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu yönünde oy kullanan AYM üyelerinin yeni kararda bu görüşlerinden dönmüş olmaları gibi yönlerden tartışmaya açıktır.

Sonuç olarak, AYM, Kanunun Kurulun yerinde inceleme yetkisini düzenleyen 15. maddesinin Anayasa’ya uygun olduğuna karar vermiştir. İncelediğimiz karar AYM’nin Ford Otosan kararında ortaya koyduğu yaklaşımdan sapması ve bu sapmanın gerekçelendirilmemiş olması yönünden öne çıkmıştır. İlerleyen dönemde, Kurulun yerinde incelemeleri mevcut düzenleme doğrultusunda hâkim kararı olmaksızın gerçekleştirmeye devam edeceği değerlendirilmektedir.

[1] Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. [GK], B. No: 2019/40991, 23/3/2023), https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2019/40991 

YAZARLAR

Nuri Melih İnce

Osman Tuna Kısaoğlu